Hội chứng Ramsay Hunt, hoặc herpes zoster oticus, xảy ra khi vi rút varicella-zoster kích hoạt lại và tấn công các dây thần kinh mặt. Virus varicella-zoster là cùng loại virus gây ra bệnh thủy đậu và bệnh zona (herpes zoster). Các thuốc dùng để điều trị Hội chứng này có thể bao gồm các loại thuốc kháng vi-rút và corticosteroid.
Khái quát chung
Hội chứng Ramsay Hunt là một biến chứng của nhiễm vi rút varicella-zoster, bao gồm cả bệnh thủy đậu hoặc bệnh zona (herpes zoster). Hội chứng này còn được gọi bằng các tên khác nhau như “herpes zoster oticus” và “Hội chứng Ramsay Hunt type 2”. Hội chứng này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1907 do nhà thần kinh học tên là James Ramsay Hunt.
Sau khi gây bệnh thủy đậu, vi-rút varicella-zoster có thể tồn tại (không hoạt động) trong thần kinh nhiều năm cho đến khi, vì lý do nào đó nó được kích hoạt và gây nên bệnh zona và sự tái hoạt động lại của virut varicella-zoster trong dây thần kinh mặt gây tra Hội chứng Ramsay Hunt.
Hội chứng Ramsay Hunt gây tê liệt dây thần kinh mặt (liệt mặt) và đau tai dữ dội. Ngoài ra, nó có thể gây phát ban gây đau đớn trên tai, mặt hoặc miệng.
Hội chứng Ramsay Hunt có thể gặp ở bất kỳ ai đã bị bị bệnh thủy đậu hoặc bệnh zona. Các nhà khoa học cho biết hầu hết các trường hợp mắc Hội chứng này thường xảy ra ở nhóm người từ 60 tuổi trở lên và hiếm gặp trên trẻ nhỏ (tuy trên thực tế đã xuất hiện hội chứng này ở trẻ lên ba tuổi.). Những người bị suy giảm miễn dịch có nhiều khả năng bị ảnh hưởng hơn và thường gặp các triệu chứng nghiêm trọng hơn. Họ cũng ít có khả năng hồi phục hoàn toàn.
Hội chứng này là nguyên nhân phổ biến thứ hai của liệt dây thần kinh mặt, chiếm khoảng 7% tổng số trường hợp trong khi đó Bell’s palsy là nguyên nhân phổ biến nhất gây tê liệt dây thần kinh mặt.
Nguyên nhân gây ra hội chứng Ramsay Hunt
Vi rút varicella-zoster tái hoạt động trong dây thần kinh mặt, gây ảnh hưởng đến mặt, lưỡi, và tai trong tạo thành Hội chứng Ramsay Hunt.
Cho đến nay các nhà khoa học vẫn chưa tìm ra nguyên do tại sao loại Virut này lại có liên quan đến dây thần kinh mặt.
Các triệu chứng lâm sàng
Hội chứng Ramsay Hunt có thể gây yếu hoặc cứng một bên mặt và các triệu chứng xuất hiện phụ thuộc vào nhánh nào của dây thần kinh mặt bị tổn thương. Một số biểu hiện có thể xảy ra như khó nhắm mắt; khó nhăn trán hoặc biểu hiện trên khuôn mặt như cười hoặc cau mày. Nó cũng có thể gây sụp mí và/hoặc liệt một bên mặt. Điều này có thể gây ra nói lắp và có thể gây khó ăn.
Hội chứng Ramsay Hunt thường chỉ ảnh hưởng đến các dây thần kinh ở một bên mặt. Ngoài ra các Hội chứng Ramsay Hunt còn bao gồm một số các biểu hiện lâm sàng khác như sau:
– Ban mụn nước trên màng nhĩ, ống tai và bên ngoài dái tai gây đau. Những ban này có thể cùng xuất hiện trên lưỡi, cổ họng và vòm miệng.
– Đau tai dữ dội, ù tai, chóng mặt, nghe kém một bên.
– Tăng nhạy cảm với âm thanh (hyperacusis), khàn tiếng.
– Khô mắt và miệng, mất vị giác.
– Biến dạng khuôn mặt.
Các biến chứng có thể xảy ra của Hội chứng Ramsay Hunt
– Các dây thần kinh phát triển trở lại không chính xác với các cấu trúc sai trên khuôn mặt. Điều này có thể gây ra phản ứng bất thường đối với một số chuyển động (Ví dụ, khi bạn cười, nó có thể khiến mắt bạn nhắm lại).
– Thay đổi hình dạng khuôn mặt (biến dạng) do mất khả năng vận động.
– Thay đổi cảm nhận về hương vị.
– Tổn thương mắt do loét giác mạc, trầy xước và nhiễm trùng, có thể gây giảm thị lực.
– Co thắt cơ mặt.
Nếu vi rút tái hoạt động trong các dây thần kinh khác (trong não hoặc tủy sống) có thể gặp các biến chứng khác như: Hoang mang, buồn ngủ, nhức đầu, yếu tay và chân hoặc đau dây thần kinh.
Điều trị Hội chứng Ramsay Hunt
Điều trị hội chứng Ramsay Hunt có thể cần phải kết hợp nhiều loại thuốc khác nhau tùy theo các biểu hiện lâm sàng của từng bệnh nhân, như:
– Thuốc kháng vi-rút để điều trị nhiễm trùng hoặc giảm các triệu chứng, chẳng hạn như acyclovir hoặc valacyclovir.
– Thuốc chống viên (dạng corticosteroid như prednisone), giảm đau.
– Nhiều loại thuốc có thể dùng để giảm các triệu chứng chóng mặt.
– Thuốc chống động kinh, (như carbamazepine).
– Nếu bị liệt mặt hoàn toàn, có thể tiến hành Phẫu thuật có thể giúp giảm áp lực lên dây thần kinh mặt.
Ngoài ra còn có thể sử dung một số biện pháp như trườm lạnh giảm đau, đeo miếng che mắt (Nếu không thể nhắm mắt, bạn có nguy cơ làm hỏng giác mạc do bị kích ứng), hoặc có thể sử dụng nước mắt nhân tạo hoặc chất bôi trơn mắt để mắt không bị khô.
Đối với Y học cổ truyền nên phối hợp điều trị các phương pháp sau:
– Thuốc y học cổ truyền có tác dụng rất tốt trên nhiều phương diện như chống viêm, giảm đau, an thần……
– Châm cứu bấm huyệt, vật lí trị liệu, phục hồi chức năng tùy theo vị trí và mức độ tổn thương.
Một số lưu ý
Thời gian phục hồi hội chứng Ramsay Hunt tùy thuộc vào mức độ nghiêm trọng của tình trạng liệt mặt. Nếu không bị tổn thương nhiều đến dây thần kinh và thể trạng khỏe mạnh, thì các dấu hiệu lâm sàng có thể được cải thiện trong vòng vài tuần đến vài tháng. Tuy nhiên, có thể mất đến một năm để hồi phục hoàn toàn. Nếu tổn thương dây thần kinh mặt càng nghiêm trọng, thì khả năng hồi phục hoàn toàn sẽ ít hơn.
Thuốc kháng vi-rút có thể cho phục hoàn toàn được điều trị sớm trong vòng ba ngày kể từ khi các triệu chứng xuất hiện. Chẩn đoán sớm và điều trị kịp thời bằng liệu pháp kháng vi-rút dường như cải thiện kết quả lâu dài. Khoảng 70% những người mắc hội chứng Ramsay Hunt sẽ trở lại hoàn toàn hoặc gần như hoàn toàn chức năng trên khuôn mặt. Tuy nhiên, ngay cả khi được điều trị kịp thời, một số trường hợp có thể bị liệt mặt vĩnh viễn hoặc mất thính giác.
Hội chứng Ramsay Hunt có thể tái phát (tuy nhiên hiếm gặp) giống như nhiễm trùng zona có thể xảy ra. Đó là do vi rút varicella-zoster vẫn tồn tại trong dây thần kinh.
Tóm lại: Hội chứng Ramsay Hunt có thể được coi như là một biến chứng của bệnh zona. Có các biểu hiện đặc trưng như phát ban mụn nước ở tai hoặc miệng gây đau và liệt dây thần kinh mặt ngoại biên. Nếu bạn thấy bất kỳ triệu chứng nào nghi ngờ đến Hội chứng này, hãy liên hệ với Phòng khám Phương Dung (số 14 ngõ 30 Đường Nguyễn Thị Định, Trung Hòa, Cầu Giấy, Hà Nội. ĐT:0915690068), hoặc BS Lại Lan Phương, đt 0912054841để được tư vấn và điều trị ngay lập tức. Khả năng hồi phục hoàn toàn nếu được chẩn đoán và điều trị kịp thời.
