1. Khái quát
Bệnh Zona được dân gian quen gọi là bệnh “Giời leo”, theo Y học cổ truyền, bệnh Zona thuộc loại “ôn bệnh” vànằm trong phạm trù bệnh ngoại khoa, bệnh có nhiều tên gọi khác nhau như: Hỏa đái sang, Triền yên hỏa đơn, Tri thù sang hay Xà xuyên sang….. Những tên gọi này được đặt theo vị trí tổn thương, đặc điểm và hình thái của bệnh.
Nguyên nhân bệnh theo quan điểm của Y học cổ truyền là do thấp nhiệt, do uất kết làm cho kinh lạc bị trở trệ mà sinh ra và được chia làm những nguyên nhân cụ thể:
– Nội thương tình chí, can uất hóa hỏa dẫn đến can đởm hỏa thịnh, can khí uất kết và chạy đến bàng quang quấn lấy mạch đới.
– Do thấp nhiệt ứ trệ ở kinh tỳ, chức năng vận hóa của tỳ bị suy giảm và tích lại bì phu sinh nên bệnh.
– Do ngoại cảm độc tà hình thành thấp nhiệt hỏa độc dẫn tới bệnh càng trầm trọng hơn.
– Do hỏa độc tích tụ tại huyết sinh ban đỏ, thấp nhiệt độc gây tắc kinh mạch làm khí huyết không thông.
Kinh nghiệm của Y học cổ truyền điều trị bệnh Zona rất phong phú, có nhiều bài thuốc, nhiều phương pháp điều trị khác nhau dựa vào kinh nghiệm và giai đoạn của bệnh mà Bác sĩ sẽ áp dụng các bài thuốc và phương pháp điều trị khác nhau, chính vì vậy người bệnh không nên tự ý sử dụng, nên đi đến cơ sở y tế có uy tín để được khám chẩn đoán, tư vấn và điều trị cụ thể, phù hợp với từng trường hợp.
Tùy theo mỗi giai đoạn, thể bệnh khác nhau mà Y học cổ truyền có các phương pháp, các bài thuốc chữa trị tương ứng và có thể phối hợp nhiều biện pháp khác nhau. Một số thể bệnh thường gặp như:
– Thể thấp nhiệt: vùng tổn thương có màu đỏ, mụn nước tụ lại và vỡ ra gây lở loét, lưỡi hơi đỏ và có rêu trắng hoặc vàng cho nên cần phải lương huyết, thanh hóa thấp nhiệt và giải độc.
– Thể tỳ hư và thấp trệ: sắc ban chẩn không tươi, có mụn nước dày, thủy bào lớn, loét chảy nước, miệng khô, đầy bụng, phân lỏng, rêu trắng dày…
– Thể can kinh uất nhiệt: nổi nốt ban đỏ, có nước, căng bóng, họng khô, đau rát, người bứt rứt, ăn uống không ngon, táo bón, rêu lưỡi vàng…
2. Điều trị bệnh Zona bằng Y học cổ truyền
Điều trị Zona thần kinh bằng Y học cổ truyền là sự kết hợp của nhiều phương pháp khác nhau như sử dụng các bài thuốc uống, thuốc đắp ngoài da từ thảo dược, châm cứu… Chúng được thực hiện nhằm mục đích làm giảm các triệu chứng của bệnh, giảm đau sau Zona, ức chế bệnh lan rộng và giảm thiểu các di chứng xấu cho người bệnh.
– Một số bài thuốc uống:
Căn cứ vào thể bệnh mà có các bài thuốc tương ứng để điều trị
+ Bài thuốc cho Thể thấp nhiệt: Đậu đỏ, Ý dĩ nhân (mỗi loại 15g), Sinh địa, Phục linh bì, Địa phu tử, Kim ngân hoa (mỗi loại 12g), Xa tiền tử, Xích nhược, Mã xỉ hiện (rau sam), Xa tiền thảo (mỗi loại 10g), Hoắc hương, Bội lan (mỗi loại 9g) và Cam thảo 6g… Sắc lấy nước uống ngày 1 thang.
+ Bài thuốc cho Thể tỳ hư và thấp trệ: Bạch truật, Bạch linh, Thương truật, Hậu phác, (mỗi loại 16g), Trần bì, Trạch tả, Trư linh, Khương hoạt, Kim ngân hoa, Bồ công anh (mỗi loại 12g), Dại táo 10g, Huyết hồ 8g, Cam thảo 6g và Nhục quế, Sinh khương (mỗi loại 4g). Sắc, ngày uống 1 thang.
+ Bài thuốc cho Thể can kinh uất nhiệt: Dương quy, Hoàng cầm, Long đởm thảo, Mộc thông, Trạch tả (mỗi loại 12g), Cam thảo, Chi tử, Hạch môn và Huyền sâm, Sinh địa, (mỗi loại 16g). Đem sắc uống ngày 1 thang.
Ngoài ra còn có thể kết hợp với một số biện pháp sau:
+ Cứu ấm:
Dùng điếu ngải cứu hơ ấm trên vùng có mụn nước và cứu xung quanh vùng da bị tổn thương cho đến khi vùng da đó đỏ ửng lên. Thời gian cứu ngải từ 30 – 40 phút/lần/ngày. Mục đích cứu là làm khô và se các mụn nước, phục hồi vùng da bị tổn thương.
+ Châm cứu:
Châm theo tiết đoạn thần kinh, bệnh lý xảy ra ở vùng nào thì châm theo vùng đó giúp cho giảm đau, tăng cường dinh dưỡng tại chỗ. Phương pháp điện châm (hoặc kết hợp với cứu ấm) rất hiệu quả trong điều trị Zona nhất là cắt cơn đau sau Zona.
– Một số bài thuốc dùng ngoài theo kinh nghiệm dân gian khác:
+ Với mụn nước chưa vỡ:
Bài 1: đậu xanh, gạo nếp nhai đắp vào nốt phỏng ngày vài lần, giữ khô tổn thương.
Bài 2: ngọn lá khoai lang (chọn ngọn tươi, múp) giã nhuyễn đắp vào nốt phỏng ngày 1 lần, thay hàng ngày cho đến khi khỏi.
Bài 3: Dùng bột thanh đại hoa với nước.
Bài 4: lấy đọt ngọn cây mướp trộn với ít muối giã và đắp vào các nốt phỏng.
Bài 5: củ bạch chỉ phơi thái lát tán nhỏ hòa nước đắp bôi vào nơi nốt phỏng.
Bài 6: cỏ mực rửa sạch, giã nát đắp lên vùng mụn đau, hàng ngày.
Bài 7: dùng mủ trái sung phết lên chỗ đau.
Bài 8: dùng nhựa của cây điên điển bôi vào nơi tổn thương.
Bài 9: dùng thanh lương cao và kim hoàng tán để bôi.
+ Với mụn nước đã vỡ:
Bài 10: dùng bột thanh đại hoặc là thanh đại cao để bôi.
Bài 11: dùng bột trơ, hồ nước để bôi.
Lưu ý: Trong khuôn khổ bài viết này, chúng tôi nêu một số bài thuốc và phương pháp điều trị bệnh Zona để quí vị tham khảo. Để điều trị triệt để có hiệu quả và không để xảy ra bất cứ một sai xót đáng tiếc nào, quí vị khi bị bệnh nên đến cơ sở y tế có uy tín để khám và điều trị.
Hoặc hãy đến khám, tư vấn và điều trị tại phòng khám Phương Dung (số 14 ngõ 30 Đường Nguyễn Thị Định, Trung Hòa, Cầu Giấy, Hà Nội. ĐT:0915690068), nơi BSCKII Lại Lan Phương, được các bệnh nhân gọi với cái tên trùi mến “Bác sỹ Zona”, làm việc.
Và hãy tham khảo them bài viết với đường link: https://cand.com.vn/Phong-su/Bac-si-zona-va-tam-long-het-minh-vi-nguoi-benh-i557066/
